Kuanzisha biashara Tanzania kumerahisishwa kwa kiasi kikubwa kutokana na mfumo wa kidijitali wa Wakala wa Usajili wa Biashara na Leseni (BRELA). Leo, badala ya kutumia muda mrefu kwenye foleni na kujaza fomu za karatasi, mchakato mzima unaweza kufanyika mtandaoni kupitia Mfumo wa Usajili Mtandaoni (Online Registration System – ORS).

Hata hivyo, matumizi ya mfumo wa kidijitali yanahitaji umakini mkubwa kwani makosa madogo katika taarifa yanaweza kusababisha kuchelewa kwa maombi au kukataliwa. Tofauti ndogo katika taarifa za wakurugenzi, uandaaji usio sahihi wa Memorandum and Articles of Association (Memart), au kushindwa kuwasilisha taarifa za Wamiliki Halisi wa Kampuni (Beneficial Ownership – BO) kunaweza kusababisha mchakato kuchelewa au maombi kukataliwa.

Mwongozo huu unaeleza kwa kina jinsi ya kusajili Kampuni Binafsi yenye Dhima ndogo (Private Limited Company) Tanzania, nyaraka zinazo hitajika, pamoja na mgawanyo wa gharama za usajili.

1. Mahitaji Muhimu Kabla ya Kuanza Maombi kupitia BRELA ORS

Kabla ya kufungua akaunti kwenye mfumo wa BRELA ORS, hakikisha unaandaa nyaraka na taarifa muhimu zifuatazo ili kuepuka ucheleweshaji wa mchakato:

• Namba ya Utambulisho wa Taifa (NIDA): Kila raia wa Tanzania anayekuwa mkurugenzi au mbia wa kampuni anatakiwa kuwa na namba halali na iliyosasishwa ya NIDA.

• Nakala ya Pasipoti kwa Raia wa Kigeni: Nakala yenye ubora mzuri ya ukurasa wenye taarifa binafsi wa pasipoti inahitajika kwa wakurugenzi au wanahisa ambao si raia wa Tanzania.

• Mahitaji ya Wakurugenzi na Wanahisa: Kampuni binafsi ya kawaida yenye dhima ndogo Tanzania inahitaji angalau wakurugenzi wawili na wanahisa wawili.

• Anwani ya Ofisi Iliyosajiliwa: Unapaswa kuwa na anwani ya mahali ambapo kampuni imesajiliwa, ikijumuisha namba ya kiwanja, jina la mtaa, wilaya na mkoa.

2. Hatua kwa Hatua za Usajili wa Kampuni Kupitia BRELA Mtandaoni

Mfuatano wa Mchakato:

Kuhifadhi Jina la Kampuni → Kuandaa Memart na Fomu 14 → Kuwasilisha Taarifa za Wamiliki Halisi (BO) → Kulipa Ada → Kupakua Cheti cha Usajili

Hatua ya 1: Kuhifadhi Jina la Kampuni

Anza kwa kufanya utafutaji wa jina kupitia mfumo wa BRELA ORS.

• Ingia kwenye mfumo na uchague huduma ya kuhifadhi jina la kampuni.

• Wasilisha hadi majina matatu ya kampuni kwa kupanga kulingana na kipaumbele.

• Baada ya jina kuidhinishwa, BRELA huhifadhi jina hilo kwa muda wa siku 30 ili kukupa muda wa kukamilisha mchakato wa usajili.

• Ada ya kuhifadhi jina ni TZS 50,000.

Hatua ya 2: Kuandaa Nyaraka za Kisheria za Usajili

Unatakiwa kuwasilisha nyaraka kuu mbili za kisheria:

1. Memorandum and Articles of Association (Memart)

Hii ni nyaraka inayoeleza madhumuni na shughuli kuu za kampuni, kanuni za uendeshaji wa kampuni, pamoja na mgawanyo wa hisa. Nyaraka hii inapaswa kusainiwa na wakurugenzi wote na kushuhudiwa na Kamishna wa Viapo (Commissioner for Oaths) au wakili.

2. Fomu Zilizounganishwa 14a na 14b

Hizi ni fomu rasmi zinazothibitisha taarifa zinazohusu mtaji wa hisa wa kampuni, anwani zilizosajiliwa, pamoja na uteuzi wa wakurugenzi na makatibu wa kampuni.

Hatua ya 3: Kuwasilisha Taarifa za Wamiliki Halisi wa Kampuni (Beneficial Ownership – BO)

Sheria za kampuni Tanzania zinahitaji uwazi kuhusu Wamiliki Halisi wa Kampuni (Beneficial Owners).

Unapaswa kutangaza mtu yeyote ambaye kwa mwisho ndiye anayemiliki au kudhibiti 25% au zaidi ya hisa au haki za kupiga kura za kampuni.

Kushindwa kuwasilisha taarifa sahihi za BO kunaweza kuzuia kukamilika kwa mchakato wa usajili na utoaji wa cheti cha kampuni.

Hatua ya 4: Kulipa Ada na Kupata Cheti cha Usajili

Baada ya kujaza fomu zote zinazohitajika mtandaoni na kupakia nyaraka za PDF zilizotiwa saini, mfumo utazalisha Namba ya Malipo (Control Number).

Lipa ada zinazohitajika za serikali kupitia njia zilizoruhusiwa, kama vile benki au huduma za fedha kwa njia ya simu.

Baada ya afisa wa BRELA kupitia na kuidhinisha maombi yako, kwa kawaida mchakato unaweza kuchukua takribani siku 3 hadi 10 za kazi.

Baada ya usajili kukamilika, Cheti cha Usajili wa Kampuni (Certificate of Incorporation) hutolewa kidijitali na kinaweza kupakuliwa moja kwa moja.

3. Mgawanyo wa Ada Rasmi za Usajili wa Kampuni 2026

Jumla ya gharama za usajili wa kampuni hutegemea kwa kiasi kikubwa mtaji wa hisa ulioidhinishwa (authorized share capital) unaotajwa kwenye Memart.

4. Hatua Muhimu Baada ya Kusajili Kampuni

Kupokea Cheti cha Usajili wa Kampuni ni hatua ya kwanza tu. Ili kampuni iweze kufanya shughuli zake kwa mujibu wa sheria, unatakiwa kukamilisha hatua nyingine muhimu za kisheria na kikodi:

1. Kupata TIN ya Kampuni kutoka TRA

Omba Namba ya Utambulisho wa Mlipa Kodi (TIN) kupitia mfumo wa TRA au katika ofisi husika ya TRA.

Kwa mujibu wa utaratibu uliotajwa, angalau mkurugenzi mmoja anaweza kuhitajika kufika mwenyewe kwa ajili ya uthibitishaji wa alama za vidole (biometric verification).

2. Usajili wa Kodi ya Ongezeko la Thamani (VAT)

Iwapo makadirio ya mauzo ya kampuni kwa mwaka yanafikia au kuzidi kiwango kinachotakiwa kisheria, kampuni inapaswa kusajiliwa kwa VAT.

3. Kupata Leseni ya Biashara

Omba Leseni ya Biashara Class A inayotolewa na mamlaka husika ya serikali kuu, au Class B inayotolewa na mamlaka ya serikali za mitaa, kulingana na aina ya biashara yako.

Ni muhimu kupata leseni inayohitajika kabla ya kuanza shughuli za biashara zinazohitaji leseni.

4. Kufungua Akaunti ya Benki ya Kampuni

Kwa kawaida utahitaji kuwasilisha nyaraka kama:

• Cheti cha Usajili wa Kampuni

• Memorandum and Articles of Association (Memart)

• TIN ya Kampuni

• Azimio la Bodi ya Wakurugenzi (Board Resolution)

• Nyaraka nyingine zinazoweza kuhitajika na benki husika

Msaada wa Kitaalamu wa Usajili wa Biashara

Kufuata taratibu za BRELA ORS, kuandaa Memart inayokidhi matakwa ya kisheria, na kuratibu usajili wa TIN na leseni za biashara kunaweza kuwa changamoto bila uzoefu wa taratibu za ndani.

City Squares inarahisisha mchakato mzima kwa kushughulikia maandalizi ya nyaraka, uwasilishaji wa maombi BRELA, usajili wa TIN kupitia TRA, pamoja na taratibu za kupata leseni ya biashara.

Unahitaji msaada wa kusajili kampuni yako au kupanua biashara yako Tanzania?

Wasiliana nasi kupitia WhatsApp Connect with us on WhatsApp, panga mashauriano maalum na mtaalamu wa uwekezaji, 

Au Connect with us here, wasiliana nasi kupitia njia nyingine zinazopatikana kwenye tovuti yetu.

Viungo Muhimu vya Huduma Zetu

• Huduma za Usajili wa Kampuni Tanzania:  Company Formation Service

• Huduma za Ubalozi wa Saudi Arabia Tanzania: Saudi Embassy Services

• Huduma za Ajira kutoka Tanzania kwenda Nchi Mbalimbali:  Employment Services

• Huduma za Usafirishaji na Uondoshaji wa Mizigo Forodha: Logistics Services

• 
  

Rasilimali Zaidi

• Huduma za Usajili wa Kampuni Tanzania: Launch your business with City Squares

• Weka Miadi: Book a 1 on 1 Free Video Meeting with Our Expert Consultant

• Kuhusu Sisi:  Discover City Squares

• Makala Zaidi:  Explore All Articles